Gratis en goed mbo-lesmateriaal delen kan echt wel!

Ik heb al zo vaak een manager of directeur horen verzuchten; ‘waarom loopt iedere docent zelf het wiel uit te vinden als het gaat om lesmateriaal maken? Waarom delen ze niet gewoon allemaal het materiaal met elkaar?’. Er zijn overigens ook docenten die het hiermee eens zijn en alles wat zij maken vrijuit delen met de hele wereld. Maar grosso modo zijn docenten eigenlijk vaak te eigenwijs, eigenzinnig of te ‘autonoom’ om zomaar lesmateriaal van een andere docent te gebruiken of aan onbekende anderen te schenken. Liefst willen ze er zelf een draai aan geven, trots zijn op wat ze gemaakt hebben en uniek onderwijs verzorgen aan hun studenten. Ik heb er als docent altijd een handje van gehad om mijn eigen onderwijs te willen ontwikkelen maar heb dit wel altijd vrij-uit gedeeld met iedereen die interesse toonde. Als een docent enthousiast is dan werkt dat toch ook motiverend op studenten? Maar eerlijk is eerlijk, voor je het weet steek je er best veel tijd in en zou het effectiever en leuker kunnen zijn om dit met een aantal docenten samen op te pakken.

Gelukkig kan men veel (open-) lesmateriaal redelijk eenvoudig aanpassen bijvoorbeeld door slechts een gedeelte van een Youtube video te gebruiken voor een opdracht. Gek genoeg geldt het bezwaar van het gebruiken van materiaal dat door een ander bedacht is blijkbaar minder als het gaat om boeken van uitgeverijen want daar wordt nog steeds veel voor gekozen. Een docent heeft natuurlijk ook helemaal niet de tijd om zelf heel veel lesmateriaal te maken. Daarnaast hoor je vaak de bewering dat docenten dat ook helemaal niet goed kunnen, lesmateriaal maken. Omdat ze niet beschikken over de juiste didactische en schriftelijke vaardigheden om dat te doen, of omdat hun vakkennis niet up-to-date zou zijn. Als ik dat hoor schiet mij ook wel door het hoofd of je die docenten dan uberhaupt wel voor klassen moet zetten als je die overtuiging hebt:-). Maar ok, ieder zijn vak.

Laat ik eens een voorbeeld nemen. Ik denk dat ik de afgelopen vijf jaar wel zeker 15 verschillende varianten heb gezien van het keuzedeel ‘Doostroom mbo-hbo’. Het lijkt alsof elke opleiding maar ook elke mbo-hbo-samenwerking een nieuw ontwerp vergt voor datzelfde onderwerp, ook al is er prima landelijk materiaal voorhanden. Soms kan ik me dat helemaal indenken, bijvoorbeeld als het heel specifiek gaat om de doorstroom van de sportopleidingen, maar meestal denk ik toch dat er aardig wat overeenkomstige elementen zitten in die modules. Maar deze van elkaar overnemen, dat zie ik (te-) weinig gebeuren.

Nou wordt dit onderwerp natuurlijk steeds interessanter naarmate we actueler, wendbaarder, persoonlijker onderwijs willen dat ook nog als het effe kan afgestemd is op de (lokale-) bedrijven om een opleiding heen. Geen uitgeverij kan daarop anticiperen, de situationele verschillen tussen opleidingen zijn veel te groot als deze aspecten een grotere rol gaan spelen in de ambities. Hybride onderwijsvormen en ‘echte casus’/probleemgestuurd onderwijs worden steeds vaker gemeengoed. Maar er blijft natuurlijk ook altijd een deel ‘basiskennis’ en beroepsspecifieke algemene kennis en vaardigheden, de ‘vaste ruggengraat’ van elke opleiding. Precies dat deel is interessant als het gaat om het zelf maken en delen van lesmateriaal tussen opleidingen. En om alleen voor dat deel dure boeken (al dan niet digitaal-) aan te schaffen is steeds lastiger te verantwoorden naar je studenten toe. Ik baalde tijdens mijn studie iig enorm als ik een duur boek kocht waarvan slechts een hoofdstuk voldoende was geweest..

Er is gelukkig ook steeds meer prima materiaal gewoon gratis (open source) beschikbaar als je een beetje handig zoekt. Hoewel, gewoon… ook dat materiaal is vaak net niet dat wat je zoekt, didactisch niet geschikt voor de mbo doelgroep en ook niet voor een specifieke beroepsgroep. Zo barst het tegenwoordig van de geweldige MOOC’s van universiteiten, maar het niveau daarvan is meestal erg hoog en dan ook nog vaak alles in het Engels. Mooie uitzondering is natuurlijk het gratis allyoucanlearn.eu, boordevol Nederlandstalig geschikt lesmateriaal voor de Zorg en Welzijnsector (niet te verwarren met allyoucanlearn.nl). Ook lesmateriaal van de practoraten zoals Practoraat Mediawijsheid, activeerjeles.nl en van Wikiwijs zijn eenvoudig in te zetten. Heb je andere voorbeelden van gratis en goed lesmateriaal voor het mbo? Laat het me weten via LinkedIn!

Het complexe is dat elke instelling en soms zelfs elke opleiding met een andere leeromgeving werkt. Dat maakt het gezamenlijk creeren en delen van lesmateriaal iets lastiger, maar absoluut niet onmogelijk! Een hele mooie kans is natuurlijk Xerte, een open source authoringtool waarmee je redelijk eenvoudig e-learning kunt maken, delen, hergebruiken. Reeds volop in gebruik bij Deltion College en Summa College, maar ook bij o.a. de Universiteit van Utrecht, Erasmus MC, Radboud Universiteit. In Belgie heeft zelfs elke docent een account op KlasCement (Xerte). De kracht is dat je dit lesmateriaal naar believen kunt aanpassen en in elke digitale leeromgeving kunt gebruiken. Gaaf! Maar nu is natuurlijk wel de vraag; wie doet er mee? ROC van Amsterdam|Flevoland gaat hier in ieder geval mee experimenteren het komende jaar. Zin in!